ΤΟ ΕΡΓΟ "ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣτΕ" ΕΝΤΑΧΘΗΚΕ ΣΤΟ ΜΕΤΡΟ 2.2 "ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ" ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ "ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ" (ΕπΚτΠ) ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΗΚΕ ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ 75% ΑΠΟ ΚΟΙΝOΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ.
1.
Από της ιδρύσεως του Συμβουλίου της Επικρατείας το προσωπικό που
υπηρετεί σ' αυτό κλιμακώνεται σε τρείς βαθμούς (εξαιρουμένων των μελών
του προεδρείου): Στον εισαγωγικό βαθμό οι Εισηγητές, ακολούθως οι
Πάρεδροι και, τέλος, στον καταληκτικό βαθμό, οι Σύμβουλοι. Η κατά τον
τρόπο αυτόν στελέχωση του θεωρείται ιδιαίτερο πλεονέκτημα του
Δικαστηρίου. Ο Μ. Στασινόπουλος, μεταφέροντας σκέψεις του Hauriou
έγραφε ότι "... το Συμβούλιον
της Επικρατείας έχει το προνόμιον να αποτελείται εκ μελών ανηκόντων εις
τρείς κλιμακωτάς γενεάς (trois générations échelonées), ήτοι τους
Συμβούλους, τους Παρέδρους και τους Εισηγητάς, αι δε αποφάσεις του
Δικαστηρίου τούτου είναι οιονεί το απόσταγμα του κράματος της υπό των
τριών τούτων γενεών εισφερομένης πνευματικής συμβολής: Οι Σύμβουλοι
εισφέρουν την πείραν των και την παρακολουθούσαν φυσικώς την ηλικίαν
των συντηρητικότητα, οι Πάρεδροι εισφέρουν τον ώριμον ζήλον των και οι
Εισηγηταί την νεανικήν των ορμήν και προοδευτικότητα. ..."(1).Ειδικώς
για τον καταληκτικό βαθμό ο ν. 3713/1928 πρόεβλεπε (άρθρ. 3) ότι σε
ποσοστό 1/4 των θέσεων των Συμβούλων μπορούσαν να διορισθούν, μετά από
σύμφωνη γνώμη της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας, πτυχιούχοι
της νομικής Σχολής που είχαν υπηρετήσει σε κάποια από τις
απαριθμούμενες από το νόμο θέσεις. Εξ άλλου, το ν.δ. 3845/1928 (A' 149)
"Περί κώδικος οργανισμού των φορολογικών δραστηριοτήτων" προέβλεπε,
στο έβδομο άρθρο, τη δυνατότητα διορισμού των φορολογικών δικαστών σε
θέση Συμβούλων και Παρέδρων του Συμβουλίου της Επικρατείας, χωρίς
ωστόσο να προβλέπονται λεπτομέρειες για την εφαρμογή της διατάξεως
αυτής, η οποία, πάντως δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Οι διατάξεις αυτές, όμως,
καταργήθηκαν με το ν.δ. 962/1971.(2)
2.
Στο Κυβερνητικό σχέδιο Συντάγματος που κατετέθη στην Ε΄ Αναθεωρητική
Βουλή περιείχετο διάταξη, στο άρθρ. 90, με την οποία θα ήταν δυνατή
μετάταξη δικαστικών λειτουργών από τον ένα κλάδο στον άλλο. Εξ άλλου,
μετά την κατάθεση του Κυβερνητικού σχεδίου Συντάγματος στην Ε'
Αναθεωρητική Βουλή, υπεβλήθη τροπολογία στο άρθρ. 88 του σχεδίου
σύμφωνα με την οποία μπορούσαν να μεταταγούν δικαστές των τακτικών
διοικητικών δικαστηρίων σε θέσεις Παρέδρων και μέχρι του ενός έκτου του
όλου αριθμού αυτών. Έτσι ξεκίνησε συζήτηση στην Αναθεωρητική Βουλή
σχετικά με την μετάταξη δικαστών γενικώς, και ειδικώς στο Συμβούλιο της
Επικρατείας. Από τα πρακτικά συνεδριάσεων των Υποεπιτροπών φαίνεται ότι
το Συμβούλιο της Επικρατείας δεχόταν την δυνατότητα μετατάξεως πέντε
τακτικών διοικητικών δικαστών στον βαθμό του Παρέδρου(3).
Ωστόσο, το κλίμα δεν ήταν καθόλου ευνοϊκό για μιά τέτοια ρύθμιση, διότι
οι βουλευτές θεώρησαν ότι με την μετάταξη πλήσσεται το κύρος της
δικαιοσύνης.(4)
Έτσι το Σύνταγμα απαγόρευσε τις μετατάξεις, πλην της περιπτώσεως της
μετατάξεως τακτικών δικαστών για την πλήρωση θέσεων αντεισαγγελέων του
Αρείου Πάγου και μεταξύ παρέδρων σε πρωτοδικεία και παρέδρων σε
εισαγγελίες.
3.
Το ζήτημα επανήλθε στην Ζ' Αναθεωρητική Βουλή. Εκτός από το θέμα αρχής,
δηλ. εάν το Συμβούλιο της Επικρατείας θα ήταν σκόπιμο να στελεχωθεί και
από δικαστές οι οποίοι δεν ξεκίνησαν την σταδιοδρομία τους σε αυτό,
έπρεπε να αντιμετωπισθούν και άλλα σημαντικά ζητήματα, όπως αυτό του
βαθμού στον οποίον θα εισέρχονταν οι δικαστές των τακτικών διοικητικών
δικαστηρίων και του αριθμού των εισερχομένων κατ' αυτόν τον τρόπο. Στην
συζήτησε που άνοιξε με την κατάθεση των προτάσεων για την αναθεώρηση,
το Συμβούλιο της Επικρατείας πήρε θέση τόσο με τις αποφάσεις της
Ολομελείας του εν Συμβουλίω, όσο και με κινητοποιήσεις της Ενώσεως
Δικαστικών Λειτουργών. Η Ολομέλεια με το 6/2000 πρακτικό της δέχθηκε,
κατά πλειοψηφία, την δυνατότητα προαγωγής Προέδρων Πρωτοδικών και
Εφετών στον βαθμό του Παρέδρου, με την αιτιολογία ότι με τον τρόπο αυτό
θα επιτευχθεί η αφομοίωσή τους στο Σώμα. Τέλος, πρότεινε το ίδιο το
Σύνταγμα να καθορίσει ένα ανώτατο όριο επί των οργανικών θέσεων των
Παρέδρων μέχρι του οποίου θα είναι δυνατή η είσοδος διοικητικών
δικαστών στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Το ποσοστό αυτό θα έπρεπε να
ανέλθει στο 1/6 των θέσεων των Παρέδρων. Ως προς την Ένωση Δικαστικών
Λειτουργών, παρατηρείται ότι, αρχικώς, η θέση της ήταν αρνητική στο
ενδεχόμενο μιάς τέτοιας εξέλιξης(5).
Σε επόμενο στάδιο, όμως, μετέβαλε την στάση της και αποδέχθηκε την
δυνατότητα προαγωγής διοικητικών δικαστών στον βαθμό του Παρέδρου
μέχρις ορισμένου ποσοστού των θέσεων των Παρέδρων(6).
Αυτή την φορά οι συνθήκες ήταν διαφορετικές απ' ότι το 1975 και τα μέλη
της Αναθεωρητικής Βουλής έτειναν ευήκοον ους στο αίτημα των διοικητικών
δικαστών σχετικά με την εξέλιξή τους στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Σύμφωνα με τον Εισηγητή της πλειοψηφίας "Τα
διοικητικά δικαστήρια έχουν εξελιχθεί, έχουν ολοκληρωθεί, έχει σε πολύ
μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί η δικαιοδοσία τους, έχουν αποκτήσει μια πλήρη
δομή και έχουν στελεχωθεί με εφτακόσιους περίπου δικαστικούς
λειτουργούς, ..., που ζητούν και αυτοί να έχουν την προοπτική της
εξέλιξής τους στις ανώτατες βαθμίδες του κλάδου τους, δηλαδή σε εκείνες
τις βαθμίδες, που ούτως ή άλλως τώρα ασκούν πλήρη διοίκηση στα
διοικητικά δικαστήρια. ... Άρα πρέπει ο αναθεωρητικός νομοθέτης να
ανοίξει την οδό πρόσβασης των διοικητικών δικαστών στο Συμβούλιο της
Επικρατείας στο βαθμό του Συμβούλου της Επικρατείας. Το ίδιο το
Συμβούλιο της Επικρατείας δείχνει αυτή η δυνατότητα πρόσβασης να
προβλεφθεί για το βαθμό του παρέδρου. Η αλήθεια όμως είναι ότι είναι
εξαιρετικά δύσκολο, έναν πεπειραμένο δικαστή ο οποίος ήδη λειτουργεί ως
μετά ψήφου δικαστής από το βαθμό του παρέδρου πρωτοδικών μέχρι το βαθμό
του Προέδρου Εφετών ή του Εφέτη, να τον μετατρέψεις σε πάρεδρο μέλος
ενός δικαστηρίου,... Πρέπει, λοιπόν, να διασφαλιστεί η πρόσβαση στο
βαθμό του συμβούλου και βεβαίως πρέπει να εξετάσουμε το ενδεχόμενο, να
οριστεί με ακρίβεια ποσοστό (το ένα πέμπτο των θέσεων των Συμβούλων
Επικρατείας) στο οποίο πρέπει να γίνεται η προαγωγή αυτή ..."(7). Παρόμοιες απόψεις εξέφρασε και ο Εισηγητής της μειοψηφίας Ι. Βαρβιτσιώτης (8),
καθώς και όσοι ομιλητές έλαβαν τον λόγο είτε στην Επιτροπή της Βουλής,
είτε στην Ολομέλεια. Έτσι ψηφίστηκε το αναθεωρημένο άρθ. 88 παρ. 6,
σύμφωνα με το οποίο "Μετάταξη
δικαστικών λειτουργών απαγορεύεται... Οι δικαστές των τακτικών
διοικητικών δικαστηρίων προάγονται στο βαθμό του Συμβούλου της
Επικρατείας και στο ένα πέμπτο των θέσεων, όπως νόμος ορίζει". Ακολούθησε η έκδοση του εκτελεστικού νόμου 3068/2001, (Α' 274).
4.
Η επιλογή του Αναθεωρητικού νομοθετη συναιρεί την ανάγκη εξελίξεως των
τακτικών διοικητικών δικαστών και την ανάγκη διαφυλάξεως της
οργανωτικής δομής του Συμβουλίου της Επικρατείας, όπως είναι μέχρι
σήμερα γνωστή. Αξίζει, όμως, να επισημανθεί οτι κατά τις συζητήσεις
στην Ζ' Αναθεωρητική Βουλή ορισμένες πλευρές αμφισβήτησαν την δομή αυτή
του Δικαστηρίου διατυπώνοντας απόψεις που έφθαναν έως και στην πρόταση
οργανώσεως της διοικητικής δικαιοσύνης κατά το πρότυπο της πολιτικής (9).
Εξ άλλου, το ποσοστό των διοικητικών δικαστών που δύνανται να
εξελιχθούν στο Συμβούλιο της Επικρατείας ετέθη μεν, τελικώς, στο
κείμενο του Συντάγματος, στη ρύθμιση αυτή, όμως, προσδόθηκε, από
κάποιους ομιλητές, προσωρινός χαρακτήρας και δηλώθηκε ότι σε επόμενη
αναθεώρηση θα πρέπει η αναφορά σε ποσοστό να απαλειφθεί, ώστε ο κοινός
νομοθέτης να μπορεί, στο μέλλον, ελευθέρως να προσδιορίζει (10).
Από τις απόψεις αυτές δεν καθίσταται σαφές, κατ΄αρχήν τουλάχιστον, πως
εννοείται η οργάνωση της διοικητικής δικαιοσύνης. Βέβαιο είναι, όμως
ότι, αν υιοθετηθούν, οδηγούν σε μείζονα αλλοίωση της μορφής του
δικαστηρίου το οποίο οφείλει σημαντικό μέρος της επιτυχούς μέχρι σήμερα
πορείας του στον τρόπο στελεχώσεως και οργανώσεως του. Και για την
αναγκαιότητα τέτοιας εξελίξεως δεν διατυπώθηκε κανένα δικαιοκρατικό
επιχείρημα.
